TCMB kuru ile bankadaki dolar kuru neden farklı?

Üç kur var, üçü de doğru

"Dolar kaç TL" diye arayan kişi tek bir sayı bekler; oysa aynı anda geçerli üç ayrı kur vardır. Birincisi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın her iş günü yayımladığı gösterge kuru: resmî hesaplamalarda, gümrükte, sözleşmelerde "TCMB döviz satış kuru" diye anılan rakam budur. İkincisi bankanızın uyguladığı kur: alış ve satış arasında bankanın kendi makası vardır, gün içinde defalarca değişir. Üçüncüsü serbest piyasa, yani döviz bürolarının o anki fiyatı. Haber sitelerinin ekranında akan rakam çoğunlukla bankalararası piyasanın anlık verisidir; hiçbiri yanlış değildir, ama birbirinin yerine kullanılmaz.

TCMB tablosu saat kaçta çıkar, neyi gösterir

TCMB gösterge kurlarını iş günlerinde 15:30'da yayımlar; tablo o günün tarihini taşır ve ertesi iş gününe kadar geçerli sayılır. Hafta sonu ve resmî tatilde yeni tablo çıkmaz; bu yüzden pazartesi sabahı gördüğünüz TCMB kuru cuma gününün tablosudur. Tabloda dört sütun vardır: döviz alış, döviz satış (hesaptan hesaba işlemler), efektif alış, efektif satış (nakit banknot). Bizim piyasa sayfamız bu tabloyu olduğu gibi alır; rakamın yanında tablonun tarihi ve bülten numarası yazar. Tablo henüz yayımlanmadıysa bir önceki günün tarihi görünür, biz yeni bir sayı uydurmayız.

Banka kuru neden farklı

Banka, dövizi sizden alırken düşük, size satarken yüksek fiyat verir; aradaki fark bankanın gelirdir ve "makas" denir. Makas bankadan bankaya, hatta internet şubesi ile gişe arasında değişir. Gün içinde piyasa hareketlendikçe banka kurunu anlık günceller; TCMB tablosu ise günde bir kez çıkar. Bu yüzden akşam saatlerinde banka kuru ile TCMB kuru arasındaki fark büyüyebilir. Kredi kartı ile yurt dışı harcamada uygulanan kur da bankanın o günkü satış kurudur, TCMB tablosu değil.

Hangi durumda hangi kura bakılır

Faturada, sözleşmede ya da resmî bir hesaplamada "kur" geçiyorsa genellikle TCMB döviz satış kuru kastedilir; metinde aksi yazmıyorsa bunu esas alın. Elinizdeki dövizi bozduracaksanız bankanızın ya da döviz bürosunun alış kuruna bakın. Haber okuyorsanız ekrandaki rakam anlık piyasa verisidir; gün sonunda TCMB tablosuyla birebir tutmayabilir. "Dolar düştü mü çıktı mı" sorusunun cevabı hangi kura, hangi saate baktığınıza göre değişir; bu yüzden karşılaştırırken aynı kaynağın aynı saatteki rakamlarını karşılaştırın.

Efektif kur neden daha geniş

TCMB tablosundaki efektif alış ve satış, elden banknot alıp satarken geçerli olan gösterge kurlardır. Nakit dövizin taşınması, sigortası, kasada tutulması ve sahtelik kontrolü bir maliyettir; bu yüzden efektif sütunda alış ile satış arasındaki fark, hesaptan hesaba işlemlerin yapıldığı döviz sütunundan genellikle daha geniştir. Aynı durum bankada da geçerlidir: dövizi hesabınıza alıp hesapta tutmak ile gişeden banknot olarak çekmek farklı fiyatlanır. Yurt dışına nakit götürecekseniz bu farkı hesaba katın.

Günün rakamı tek adreste

Günlük kur için ayrı bir sayfamız var: "Dolar kaç TL bugün?" sayfası TCMB'nin tablosunu her yayın turunda okur ve aynı adreste yeniden yazar. Sayfada dolar, euro ve sterlinin dört sütunu, 1-10-100-1.000 dolarlık hızlı çevirme tablosu, altın satırları ve son iki haftanın kur tablosu durur. Rakamın yanında tablonun tarihi ve bülten numarası yazar; tablo henüz yayımlanmadıysa bir önceki iş gününün rakamı görünür. Eski günlerin tam tablosu arşivdedir. Yorum, hedef ve tahmin yazılmaz.